7 C
Grindavik
22. apríl, 2021

Færri leigja en áður

Skyldulesning

Fólki hefur fækkað á leigumarkaði undanfarna mánuði.

Fólki hefur fækkað á leigumarkaði undanfarna mánuði.

mbl.is/​Hari

Færri fá greiddar húsnæðisbætur en áður á sama tíma og leiguverð hefur almennt verið að síga undanfarna mánuði. Þrátt fyrir það hækkar meðalfjárhæð sem leigjendur greiða og skýrist það af því að íbúarnar sem fólk er að leigja eru stærri en áður. 

Um 16.600 umsækjendur fengu greiddar húsnæðisbætur í nóvember, sem er um 200 færri en í október, en ríflega 500 fleiri miðað við sama tíma í fyrra. Meðalfjárhæð húsnæðisbóta nam um 32.500 krónum, en alls voru greiddar út um 540 m.kr. Meðalleigufjárhæð á bakvið húsnæðisbætur í september nam um 139.100 kr. sem er um 200 kr. lægra en í september en um 3.700 kr. meira en á sama tíma fyrir ári.4 Mánaðarlegar meðaltekjur umsækjenda hafa hins vegar lækkað um 5.600 kr. á sama tímabili, en meðaleignir hækkað um 74.000 kr. að jafnaði á síðustu 12 mánuðum. Þetta kemur fram í nýrri skýrslu Húsnæðis- og mannvirkjastofnunar. 

Meðalfjárhæð greiddrar leigu á höfuðborgarsvæðinu hækkar töluvert á milli mánaða og fer úr 187 þ.kr. í september í 194 þ.kr. í október. „Skýringuna á þessari hækkun má finna í því að meðalstærð íbúða eykst um 2,4 fermetra á milli mánaða, þ.e. fer úr 73,4 fm í 75,8 fm. Það er því ljóst að stærri íbúðir hafa verið leigðar út í október að meðaltali en undanfarna mánuði. Meðalfjárhæðin hefur ekki náð hápunktinum síðan í maí 2019 og hefur farið lækkandi síðan þá með nokkrum sveiflum í millitíðinni. Frá árinu 2017 hefur meðalstærð leiguíbúða minnkað um 6,3% eða um 5 fm það sem af er ári 2020. Frá árinu 2018 nemur þessi lækkun á meðaltalinu um 5,6%, eða sem nemur 4,4 fm,“ segir í skýrslu HMS. 

Leiguverð hefur almennt verið að síga að undanförnu. Leiguverð í nágrenni höfuðborgarsvæðisins hækkar aftur á móti um 2,8% á milli ára í október en á því svæði voru einnig talsverðar hækkanir í vor og í sumarbyrjun, en hæst náði ársbreytingin í 5% í júlí á því svæði. 

Fleiri í foreldrahús 

„Eins og hagdeild HMS hefur áður bent á hefur leigjendum fækkað hlutfallslega á árinu, einkum ef skoðað er tímabilið fyrir og eftir að faraldurinn skall hér á. Ef meðaltal mælinga á einu ári fyrir Covid-19 er borið saman við meðaltal mælinga á árinu eftir að faraldurinn skall á, sést að það er talsverð breyting á hlutfalli þeirra sem eru á leigumarkaði en þeim fækkar um 3,7 prósentustig. Hlutfall þeirra sem búa í foreldrahúsum eykst sem og hlutfall þeirra sem búa í eigin húsnæði,“ segir í skýrslunni en þar kemur fram að líklega hafi þessi þróun verið byrjuð fyrir Covid-19. 

„Líklega hefur þessi þróun byrjað að hluta til aðeins fyrr en faraldurinn skall á hér á landi. Í mælingunni í janúarmánuði eru merki um að leigumarkaðurinn hafi verið byrjaður að dragast ögn saman og fólki að fjölga sem býr í foreldrahúsum, en töluvert var byrjað að hægja á hjólum atvinnulífsins á árinu 2019 og þetta því líkleg afleiðing þess. Hins vegar höfðu vextir einnig lækkað á árinu 2019 en enn stærri skref voru tekin í vaxtalækkunum þegar faraldurinn náði fótfestu hér á landi í mars á þessu ári, sem hefur auðveldað mörgum að komast af leigumarkaði og festa kaup á eigin húsnæði. Í nóvembermælingu HMS og Zenter á húsnæðismarkaðnum kemur í ljós að hlutfall þeirra sem eru á leigumarkaði hækkar örlítið á milli mælinga, úr 12,7% í júlí í 13,1% í nóvember, en nokkrar sveiflur geta verið í mælingunum. Hlutfall þeirra sem býr í eigin húsnæði stendur í stað en hlutfall þeirra sem býr í foreldrahúsum lækkar úr 12,3% í 11,1% sem er svipað og mældist í apríl.“

Ef skoðað er meðaltal mælinga áranna 2019 og 2020, má sérstaklega greina breytingu í aldurshópnum 18-24 ára en sá hópur er að færa sig af leigumarkaði og í foreldrahús. „Líklega má tengja það við slæmt atvinnuástand þessa aldurshóps vegna samdráttar í ferðaþjónustu og tengdum greinum. Aldurshópurinn 25-34 ára er hins vegar að færa sig af leigumarkaði yfir í eigið húsnæði, en greina má tilfærslu í öllum eldri aldurshópum af leigumarkaði yfir í eigið húsnæði, sem er í takt við þróun á fasteignamarkaðnum í kjölfar vaxtalækkana.“

Öryrkjum fækkar á leigumarkaði 

Ef búseta er skoðuð eftir stöðu á vinnumarkaði, er ein mesta breytingin hjá öryrkjum, en þeim sem búa í eigin húsnæði fjölgar að meðaltali um 8 prósentustig á milli ára, úr 57% árið 2019 í 65% árið 2020. Hlutfall öryrkja á leigumarkaði lækkar um 2,5 prósentustig á milli ára að meðaltali, úr tæpum 34% í rúm 31% og einnig hlutfall þeirra öryrkja sem búa í foreldrahúsum, úr 5,3% í 1,6%. Talsverðar sveiflur geta verið í mælingum en nóvembermælingin hækkar til að mynda meðaltal öryrkja á leigumarkaði úr 29,0% í 31,2% í ár og lækkar meðaltal þeirra sem búa í eigin húsnæði úr 67,3% í 65,2%. Hlutfall launþega í fullu starfi á leigumarkaði lækkar um 4 prósentustig á milli ára, úr 16% í 12%.

„Í mælingum HMS á húsnæðismarkaði kemur í ljós að fjárhagur leigjenda er að versna en fjárhagur þeirra sem búa í eigin húsnæði batnar. Hlutfall þeirra sem búa í eigin húsnæði og segjast geta safnað talsverðu eða einhverju sparifé um hver mánaðamót eykst um 3 prósentustig á milli ára á meðan þeim fækkar um 4 prósentustig sem svara á sama hátt og eru á leigumarkaði.

Skýringin á því hvers vegna fjárhagur þeirra sem búa í eigin húsnæði batnar á milli ára, er líklega sú að vextir hafa lækkað mikið á árinu og þar af leiðandi greiðslubyrði lána. Skýring á því hvers vegna fjárhagsstaða leigjenda mælist verri á milli ára gæti verið sú að þeir sem hafa flust af leigumarkaði og keypt sér eigið húsnæði hafa verið með hærri ráðstöfunartekjur en þeir sem eftir sitja á leigumarkaði. Þar af leiðandi mælist fjárhagsstaðan verri að meðaltali og meðalhlutfall ráðstöfunartekna sem fer í leigu eykst, eins og áður hefur verið fjallað um í mánaðarskýslu hagdeildar í nóvember. Eftir stöðu á vinnumarkaði og óháð búsetu sést að fjárhagsstaða versnar mest hjá námsmönnum og öryrkjum, en batnar mest hjá þeim sem eru á eftirlaunum,“ segir ennfremur í skýrslu HMS.

spot_img
spot_img
spot_img

Innlendar Fréttir