8 C
Grindavik
23. apríl, 2021

Stjórnendur Zuism ákærðir fyrir fjársvik og peningaþvætti

Skyldulesning

Tveir bræður sem stýra trúfélaginu Zuism hafa verið ákærðir fyrir fjársvik og peningaþvætti. Trúfélagið var á tímabili eitt það fjölmennasta á landinu og hefur þegið tugi milljóna króna úr ríkissjóði í formi sóknargjalda.

Auk bræðranna Ágústs Arnar Ágústssonar og Einars Ágústssonar er trúfélagið Zuism, einkahlutafélagið EAF sem Einar er í forsvari fyrir og bandaríska félagið Threescore LLC í Delaware ákært í málinu.

Í ákæru héraðssaksóknara eru bræðurnir sakaðir um að hafa valdið íslenska ríkinu verulegri fjártjónshættu og fjártóni í reynd með því að styrkja og hagnýta sér ranga hugmynd embættismanna að trúfélagið Zuism uppfyllti skilyrði fyrir skráningu trúfélags. Á þeim forsendum hafi félagið fengið rúmlega 84,7 milljónir króna í sóknargjöld frá ríkinu.

Blekkingar bræðranna eru sagðar hafa snúist um að innan Zuism væri lögð stund á trú í virkri og stöðugri starfsemi og að í því væri kjarni félagsmanna sem tæki þátt í starfsemi og styddi lífsgildi þess.

„Í raun fór hins vegar ekki fram á vegum trúfélagsins nein eiginleg trúariðkun eða tengd starfsemi sem gat samræmst með réttu þessum lagaskilyrðum. Fjármunum sem runnu til trúfélagsins frá ríkissjóði var í raun ekki varið til eða í þágu eiginlegrar trúariðkunar eða tengdrar starfsemi í skilningi þessara lagaskilyrða heldur með öðrum og óskyldum hætti og þar á meðal ráðstafað til eða í eigin þágu ákærðu, sem fóru einir með prófkúru trúfélagsins, ráðstöfun fiármuna þess og stjórn þess í reynd,“ segir í ákærunni.

Málið gegn þeim Ágústi Arnari og Einari verður þingfest í Héraðsdómi Reykjavíkur mánudaginn 14. desember.

Fréttin verður uppfærð.

Verulegur vafi á raunverulegri starfsemi

Héraðssaksóknari gaf út ákæruna á hendur bræðrunum Ágústi Arnari Ágústssyni, forstöðumanni Zuism og bróður hans, Einari Ágústssyni í nóvember. Rannsókn héraðssaksóknara á fjárreiðum Zuism hófst seint á síðasta ári.

Verulegur vafi hefur ríkt um að hvort að raunveruleg starfsemi fari fram á vegum Zuism. Sýslumaðurinn á Norðurlandi eystra hefur látið halda eftir sóknargjöldum félagsins frá því í byrjun árs 2019 vegna vafa um að það uppfylli skilyrði laga um trú- og lífsskoðunarfélög.

Zuism reyndi að hnekkja þeirri ákvörðun sýslumanns en Héraðsdómur Reykjavíkur sýknaði ríkið af kröfum félagsins í janúar. Ríkislögmaður hélt því fram fyrir dómi að Zuism væri „málamyndafélagsskapur“ sem hefði þann tilgang að komast yfir fjármuni skattgreiðenda.

Í dómnum voru gerðar verulegar athugasemdir við þær upplýsingar um fjármál félagsins sem Ágúst Arnar lagði fram. Þær samræmdust hvorki lögum um ársreikninga né samþykktir Zuism sjálfs. Þá var gagnrýnt að engar skýringar væru á ýmsum liðum í reikningum, þar á meðal á níu milljón króna láni til „tengdra aðila“.

Enn eru 1.213 manns skráðir í Zuism samkvæmt tölum Hagstofu Íslands.

Einar Ágústsson var dæmdur í þriggja ára og níu mánaða fangelsi fyrir að hafa svikið tugi milljóna króna út úr fjórum einstaklingum árið 2017.

Misvísandi upplýsingar um fjármálin

Mikil leynd hefur ríkt yfir fjármálum Zuism undanfarin ár. Ágúst Arnar hefur auglýst endurgreiðslur á sóknargjöldum til félagsmanna en hefur aldrei viljað upplýsa um hversu margir félagsmenn fái sóknargjöld endurgreitt eða hversu mikið þeir fái greitt. Zuism þáði um 84,7 milljónir króna frá ríkinu í formi sóknargjalda, fyrst og fremst frá 2016 til 2018.

Skýrslur sem Zuism hefur sent sýslumanni um fjárreiður félagsins í gegnum tíðina hafa einnig gefið misvísandi mynd af rekstri þess. Í ársskýrslu fyrir árið 2017 kom þannig fram að félagið hefði haft 35,6 milljónir króna í „óvenjuleg“ útgjöld án þess að þau væru útskýrð frekar. Engar eignir voru skráðar í skýrsluna.

Þegar Zuism skilaði næst ársskýrslu fyrir árið 2018 var engan slíkan óvenjulegan lið að finna. Þá skráði félagsins hins vegar í fyrsta skipti að eignir á árinu 2017 hefðu numið á fimmta tug milljóna króna og að árið 2018 hefðu þær verið meira en 50 milljónir.

Í dómi Héraðsdóms Reykjavíkur frá því í janúar kemur fram að eftir að sýslumaður óskaði svara um fjármál Zuism í fyrra hafi Ágúst Arnar sent leiðrétta skýrslu fyrir árið 2017 í mars þar sem „óvenjulegir liðir“ voru felldir út og eign upp á 46,6 milljónir króna var skráð án frekari skýringa.

Í efnahagsreikningi sem Ágúst Arnar lagði fram og dómari í málinu gerði verulegar athugasemdir við kom fram að Zuism hefði lánað „tengdum aðilum“ níu milljónir króna. Engar frekari skýringar voru að finna á hverjir þeir aðilar eru eða hvers vegna lánin voru veitt.

Auk lánsins gaf Ágúst Arnar upp 2,4 milljóna króna styrk til „góðs málefnis“ sem var ekki tilgreint frekar, kaup á aðkeyptri þjónustu fyrir 6,8 milljónir króna og um 1,7 milljónir króna í kostnað sem hafi tengst viðburðum. Verulegar efasemdir voru þó settar fram í dómnum um að starfsemi færi fram á vegum Zuism.

Ekki er ljóst hvort að efnahagsreikningurinn hafi gefið rétta mynd af fjármálum Zuism. Ágúst Arnar skrifaði sjálfur undir ársreikninginn þrátt fyrir að samþykktir Zuism geri ráð fyrir að löggiltur endurskoðandi sem er ekki félagsmaður geri upp bókhald og semji ársreikning félagsins. Ársreikingurinn uppfyllti heldur ekki skilyrði laga um ársreikninga um að skýringar þyrftu að vera í honum og samanburður liða við fyrra reikningsár.

Loforð um endurgreiðslur og deilur um yfirráð

Ágúst Arnar og Einar stofnuðu Zuism í félagi við þriðja mann, Ólaf Helga Þorgrímsson, árið 2013. Innanríkisráðuneytið samþykkti það sem trúfélag það ár þrátt fyrir að álitsnefnd hefði í tvígang lagst gegn því áður.

Ólafur Helgi var skráður forstöðumaður Zuism þar til í febrúar árið 2014. Hann sagði Vísi í nóvember árið 2018 að hann hefði engin tengsl við félagið lengur. Héraðsdómur Reykjaness dæmdi Ólaf Helga í átján mánaða skilorðsbundið fangelsi og til að greiða 143 milljónir króna vegna meiriháttar skattalagabrota vegna reksturs á ferðastofunni Ævintýrareisum í júní í fyrra.

Félaga í Zuism mátti telja á fingrum annarrar handar fyrstu árin eftir stofnun og virðist félagið ekki hafa haldið úti neinni starfsemi. Skilaði það ekki skýrslum um starfsemi sína sem því bar. Sýslumaður ætlaði að afskrá félagið árið 2015 en auglýsti áður eftir félagsmönnum sem teldu sig veita því forstöðu áður.

Þá gaf sig fram hópur fólks, ótengdur upphaflegum stofnendum Zuism, sem sá sér leik á borði að mótmæla lagaumhverfi trú- og lífsskoðunarfélaga á Íslandi og sóknargjaldakerfinu. Sýslumaður viðurkenndi forsvarsmann hópsins sem forstöðumann Zuism. Með nýfengin yfirráð yfir trúfélaginu lofaði hópurinn að endurgreiða félagsmönnum sóknargjöld sem það fengi frá ríkinu.

Loforðið laðaði fleiri en þrjú þúsund manns að Zuism þegar mest lét og var það þá á meðal fjölmennustu trúfélaga landsins. Þar með átti félagið rétt á tugum milljóna króna frá ríkinu í formi sóknargjalda.

Ágúst Arnar gerði þá kröfu um að hann yrði viðurkenndur forstöðumaður Zuism. Fjársýsla ríkisins hélt eftir sóknargjöldum til Zuism frá 2016 til 2017 á meðan greitt var úr því hver færi með yfirráð í félaginu. Sýslumaður viðurkenndi Ágúst Arnar loks sem forstöðumann í október árið 2017. Fjársýslan greiddi félaginu þá út rúmar fimmtíu milljónir króna í sóknargjöld.

Endurgreiddi innan við 5% að eigin sögn

Ágúst Arnar tók upp loforð hópsins um endurgreiðslurnar. Hann hefur tvisvar auglýst eftir umsóknum um endurgreiðslur, árið 2017 og 2018. Hann hefur hins vegar aldrei viljað greina frá því hversu margir félagsmenn hafi fengið endurgreitt eða hversu mikið.

Í skjali sem Ágúst Arnar lagði fram þegar hann höfðaði mál gegn ríkinu vegna sóknargjaldanna sem sýslumaður lét halda eftir mátti þó lesa að Zuism endurgreiddi félagsmönnum innan við 5% þeirra sóknargjalda sem það þáði frá ríkinu árið 2017. Félagið sat því á hátt í fimmtíu milljónum króna ef marka má upplýsingarnar sem Ágúst Arnar skrifaði einn undir.

Ætlaði að stíga til hliðar en hætti við

Vísir hefur greint frá því að lítil sem engin starfsemi virðist fara fram á vegum Zuism og að það hafi alla tíð verið án fasts aðseturs. Ágúst Arnar hefur haldið því fram að félagið hafi haldið tugi viðburða og athafna. Engar auglýsingar um slíka viðburði hefur verið að finna á vefsíðu eða samfélagsmiðlasíðu Zuism.

Ágúst Arnar hefur aldrei svarað fyrirspurnum Vísis eða beðist undan viðtali í gegnum millilið undanfarin ár. Hann tilkynnti að hann ætlaði að stíga til hliðar sem forstöðumaður í byrjun febrúar í fyrra. Ný stjórn félagsins, sem átti að hafa verið kjörin á aðalfundi í september árið 2018, myndi auglýsa stöðuna.

Staða forstöðumanns var þó aldrei auglýst og þá hefur Zuism aldrei tilkynnt um nýja stjórn í félaginu. Skömmu síðar kom í ljós að sýslumaður hafði látið stöðva greiðslur sóknargjalda til félagsins. Ágúst Arnar sagðist þá ætla að halda forstöðumennskunni áfram til þar til málið væri til lykta leitt.

Eftir að mál Zuism gegn ríkinu var tekið fyrir í desember veitti Ágúst Arnar Mbl.is viðtal þar sem hann boðaði að félaginu yrði slitið þegar dómsmálinu lyki. Um fimmtíu milljóna króna eignum yrði deilt til þeirra sem teldu sig eiga rétt á endurgreiðslum og afgangurinn til „góðgerðarmála“.

Dómur féll í janúar og var honum ekki áfrýjað. Ekkert hefur frést af því að Zuism hafi verið slitið. Ágúst Arnar og Einar bróðir hans eru einu þekktu stjórnarmenn félagsins.

Hafði 74 milljónir króna af fólki með fölskum fjárfestingarsjóði

Saman hafa bræðurnir Ágúst Arnar og Einar verið þekktir sem „Kickstarter-bræður“ í fjölmiðlum vegna fjársafnana þeirra fyrir meintum nýsköpunarverkefnum á bandarísku hópfjármögnunarsíðunni Kickstarter árið 2015.

Einni söfnun þeirra bræðra var síðar lokað þegar tæpar tuttugu milljónir króna höfðu safnast. Kickstarter sagði í skriflegu svari við fyrirspurn Vísis á sínum tíma að fyrirtækið gæti ekki tjáð sig um ástæður þess að söfnuninni var lokað vegna samstarfs við löggæsluyfirvöld á Íslandi.

Um svipað leyti kom fram að bræðurnir voru til rannsóknar hjá embætti sérstaks saksóknara sem þá hét vegna mögulegra gjaldeyrisbrota. Einar var síðar ákærður og sakfelldur fyrir að hafa fé af fjórum einstaklingum. 

Fólkið lét Einar fá samtals 74 milljónir króna í þeirri trú að það færi til fjárfestingarsjóðs Einars í Bandaríkjunum. Einn fjórmenninganna lét Einar fá 44 milljónir króna. Héraðsdómur taldi brotavilji Einars hafa verið einbeittan og brot hans „skipulögð og úthugsuð.“ Hægt væri að slá því föstu að fjárfestingarsjóðurinn sem hann sagði fólkinu að hann starfrækti hefði í raun ekki verið starfræktur.

Félagið Skajaquoda sem bræðurnir notuðu í einni Kickstarter-söfnuninni kom einnig við sögu í fjársvikamáli Einars. Trúfélagið Zuism er nú skráður eigandi tveggja einkahlutafélaga sem Einar notaði til að féfletta fólk í því mál en hafa síðan skipt um nafn.

spot_img
spot_img
spot_img

Innlendar Fréttir